Kanunumuzun 4. maddesinde düzenlenen madde içeriğinde “Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça arabulucu, arabuluculuk faaliyeti çerçevesinde kendisine sunulan veya diğer bir şekilde elde ettiği bilgi ve belgeler ile diğer kayıtları gizli tutmakla yükümlüdür. Aksi kararlaştırılmadıkça taraflar ve görüşmelere katılan diğer kişiler de bu konudaki gizliliğe uymak zorundadırlar.” denilmektedir.
Maddenin ilk cümlesinde kanaatimizce tartışılacak çok fazla bir husus yoktur. Burada önemli olan husus belgenin arabuluculuk faaliyeti çerçevesinde elde edilmiş olmasıdır. Arabulucu tarafından elde edilen ve korunması gereken bilgiler sadece tarafların sundukları veya süreç içinde hazırlanan belgeler değil her türlü bilgidir. Bu bilgiler yazılı metinler olabileceği gibi ses ve/veya görüntü içeren kayıtlar da olabilir.
Gizliliği korumakla yükümlü kişiler
Maddenin ikinci cümlesinde gizliliği korumakla yükümlü kişiler olarak taraflar ve görüşmelere katılan diğer kişiler denilmektedir. Burada tarafların kim olduğu noktasında şüphe olmamakla birlikte görüşmelere katılan diğer kişiler kavramının biraz açılması gerektiğini düşünüyoruz. Görüşmelere katılan diğer kişiler ifadesinden, öncelikle uyuşmazlığın çözümüne katkı sunacak üçüncü kişiler akla gelmekte ise bunun daha geniş yorumlanması daha doğru ve sağlıklı bir sonuç doğuracaktır. Bu kapsamda görüşmelere katılan diğer kişiler ifadesinden görüşmelerin yapıldığı mekânda bulunan güvenlik görevlilerinden servis elemanlarını ya da sadece görüşmelere katılan taraflara manevi destek vermek amacıyla ortamda bulunan yakınları da kapsayacak şekilde bir anlam çıkarılması doğru olacaktır. Uygulamada özellikle eğitim veya sosyo-kültrürel anlamda daha düşük seviyede olan taraflar görüşmelerde bir yakınlarının yanında yer almasını ihtiyacını hissetmekte bu şekilde kendini daha güvende hissetmektedir. Hatta asiller ya da temsile yetkili kişiler karar verici oldukları halde uyuşmazlık çözümüne katkı sağlayacak, uyuşmazlığın detaylarına vakıf bir başka kişisinin de katılımını istemekte ve diğer tarafların da rıza göstermesi ile bu kişiler de uyuşmazlık çözümüne katkı sağlayan kişi sıfatıyla masada bulunabilmektedirler. Bazen de eğitim amaçlı bulunmak isteyen stajyer avukat ve hukuk fakültesi öğrencisi gibi katılımcılar da bütün tarafların rızasıyla süreçte bulunabilmektedirler. Arabuluculuk sürecine gerek gözlemci sıfatıyla bulunan arabulucular, gerek eğitim amaçlı katılanlar, gerekse uyuşmazlığın çözümüne teknik bilgi ve destek sağlayan üçüncü kişiler de gizlilik kuralına tabidirler.
Gizliliğe uymamanın müeyyidesi
Gizlilik kapsamında sürecin yürütülmesinden sorumlu olan arabulucunun bu kişileri, kanunumuzun (4.) maddesinde düzenlenen gizlilik kuralı ve (33.) maddesinde düzenlenen gizliliğe uymamanın müeyyidesi hakkında yeterli şekilde bilgilendirmesi gereklidir. Arabulucunun taraflara yapacağı bu sözlü bilgilendirmeyi yazılı hale getirip taraflara imzalatması da gizlilik konusunda sonradan ortaya çıkabilecek ihtilafları ilk adımda ortadan kaldıracak olması nedeniyle son derece önemlidir. Arabulucunun, sürece katılan asiller ya da temsile yetkili kişiler dışındaki kişileri de arabuluculuk sürecindeki gizlilik kuralı ve bu kurala uymamanın müeyyidesine dair aydınlatması gereklidir. Yine arabulucunun bu yükümlülüğünü yerine getirdiğine ilişkin sürece katılan herkesi özen yükümlülüğü kapsamında gereği gibi bilgilendirmiş olduğunu ara tutanaklarla ya da bilgilendirme tutanağına alacağı imza ile teyit etmesi önerilir.
Gizliliğin ihlalinin cezalandırılması
Burada değinilmesi gereken önemli bir diğer husus da gizliliğin ihlali noktasında cezalandırmanın hangi koşullar altında mümkün olabileceğidir. Kanunumuzun 33. maddesinde bu noktada iki ön şart öngörülmektedir Bunlardan ilki kişinin korunan menfaatinin zarar görmesi diğeri ise cezalandırma için yapılacak soruşturmanın şikâyete bağlı olmasıdır. Bu iki şart gerçekleşmediği sürece gizliliğin ihlali noktasında bir ceza verilmesi veya soruşturma yapılması mümkün değildir.
